Mocy generatora turbinowego wyrażonej w MW nie można oceniać wyłącznie na podstawie tej wartości. MW określa moc czynną, natomiast MVA — moc pozorną, czyli łączną moc czynną i bierną, którą musi przenosić generator. Te dwie wielkości łączy współczynnik mocy. Maszyna o wystarczającej mocy znamionowej w MW może mimo to osiągnąć limit elektryczny, jeśli wymagana moc bierna jest zbyt wysoka.
W symetrycznym układzie trójfazowym przy przebiegach sinusoidalnych podstawowa zależność ma postać: MW = MVA × współczynnik mocy. Równanie to stanowi przydatny punkt wyjścia, ale nie zastępuje krzywej zdolności generatora ani warunków pracy powiązanych z jego mocą znamionową.
Megawaty (MW) mierzą moc czynną: moc elektryczną, która może być wykorzystana do wykonania użytecznej pracy, na przykład napędzania silników lub zasilania innych odbiorników. Turbina dostarcza generatorowi moc mechaniczną, dlatego trwała moc wyjściowa w MW zależy zarówno od dostępnej mocy na wale turbiny, jak i od elektrycznych oraz cieplnych ograniczeń generatora.
Megawoltoampery (MVA) mierzą moc pozorną. Przy danym napięciu na zaciskach wartość ta jest bezpośrednio związana z prądem stojana. Ponieważ przepływ prądu powoduje nagrzewanie uzwojeń generatora, moc znamionowa w MVA ma zasadnicze znaczenie przy ocenie, czy maszyna może pracować ciągle z określonym obciążeniem elektrycznym.
Współczynnik mocy (PF) to stosunek mocy czynnej do mocy pozornej. Wskazuje również zależność między napięciem a prądem. Przy współczynniku mocy równym 1 wartości MW i MVA są liczbowo równe. Przy współczynniku mocy niższym od 1 do uzyskania określonej mocy w MW potrzebna jest większa moc pozorna w MVA, ponieważ wymieniana jest także moc bierna.
Moc bierna, wyrażana w MVAr, wspiera wytwarzanie pól elektrycznych i magnetycznych oraz wpływa na napięcie w systemie. Odbiorniki indukcyjne zwykle wymagają mocy biernej; generatory i inne urządzenia mogą ją dostarczać lub pobierać, z uwzględnieniem swoich ograniczeń eksploatacyjnych. Dlatego współczynnik mocy należy rozpatrywać łącznie z kierunkiem przepływu mocy biernej, a nie jako wartość pozbawioną oznaczenia wyprzedzającego lub opóźniającego.
Rozważmy przykładowy generator o mocy znamionowej 100 MVA i współczynniku mocy 0,8. W podanym punkcie znamionowym jego moc czynna wynosi 80 MW. Odpowiadająca jej moc bierna wynosi 60 MVAr, zgodnie z zależnością:
MVA² = MW² + MVAr²
Przy mocy 80 MW i współczynniku mocy równym 1 moc pozorna wyniosłaby 80 MVA. Nie oznacza to automatycznie, że urządzenie może wytwarzać 100 MW: turbina może nie zapewniać wystarczającej mocy na wale, a krzywa zdolności generatora lub ograniczenia innych urządzeń mogą ograniczać jego pracę. Tabliczka znamionowa określa konkretny punkt pracy, a nie pozwolenie na wykorzystanie dowolnej kombinacji mieszczącej się w uproszczonym okręgu MVA.
Równie przydatne jest obliczenie w drugą stronę. Obciążenie wymagające 80 MW przy współczynniku mocy 0,8 odpowiada 100 MVA. Jeśli ta sama moc czynna jest wymagana przy współczynniku mocy 0,9, moc pozorna spada do około 89 MVA. Poprawa współczynnika mocy może zmniejszyć prąd potrzebny do zasilania takiego obciążenia, jednak wszelkie urządzenia kompensacyjne należy oceniać jako część systemu elektrycznego; nie zwiększają one mocy mechanicznej turbiny.
Krzywa zdolności generatora przedstawia dopuszczalne kombinacje mocy czynnej i biernej w określonych warunkach. Jest szczególnie przydatna, gdy urządzenie ma wspierać napięcie sieci lub pracować przy zmiennym obciążeniu przemysłowym. Krzywa wyznacza granice, których nie da się opisać za pomocą pojedynczej wartości współczynnika mocy z tabliczki znamionowej.
Po stronie opóźniającej dostarczanie mocy biernej zwykle zwiększa wzbudzenie i może doprowadzić do osiągnięcia limitu cieplnego uzwojenia wzbudzenia wirnika. Po stronie wyprzedzającej pobieranie mocy biernej może napotkać ograniczenia związane z niedowzbudzeniem, w tym nagrzewanie stref końcowych generatora oraz kwestie stabilności. Kolejną granicę wyznacza prąd stojana, natomiast turbina i inne ograniczenia układu napędowego ograniczają moc czynną.
Dopuszczalny zakres pracy może zależeć także od napięcia na zaciskach, warunków chłodzenia oraz nastaw układów wzbudzenia i zabezpieczeń. Punkt, który wydaje się dopuszczalny na podstawie uproszczonego obliczenia MVA, należy sprawdzić względem właściwej krzywej zdolności i ograniczeń układu sterowania.
Dwie oferty mogą podawać tę samą wartość w MW, a mimo to zapewniać inną moc użyteczną. Moc na zaciskach generatora jest mierzona przed stratami w urządzeniach znajdujących się dalej w torze oraz przed zużyciem energii przez potrzeby własne elektrowni. Moc netto oddawana w punkcie granicznym elektrowni jest niższa po odjęciu zużycia na potrzeby własne oraz odpowiednich strat w transformatorach i instalacji elektrycznej.
Aby dokonać miarodajnego porównania, ustal punkt pomiaru i sprawdź, czy podana wartość oznacza moc brutto generatora, czy eksport netto. Sprawdź również, czy wymagania dotyczące MVA i współczynnika mocy odnoszą się do zacisków generatora, czy do punktu przyłączenia do sieci. Transformatory, kable i odbiorniki potrzeb własnych wpływają na moc czynną i bierną widzianą w każdym z tych punktów.
Ma to znaczenie w przypadku urządzeń napędzanych silnikami elektrycznymi. Na przykład napędzana elektryczniepompa płuczkowa stanowi część obciążenia elektrycznego elektrowni; charakterystyka silnika i napędu, cykl pracy oraz sposób rozruchu decydują o tym, jak należy uwzględnić to obciążenie w ocenie. Urządzenie napędzane silnikiem wysokoprężnym nie stanowi takiego samego obciążenia silnikowego dla generatora.
Moc znamionowa generatora turbinowego jest określona dla konkretnych warunków pracy. W przypadku turbiny gazowej warunki otoczenia i wysokość nad poziomem morza wpływają na przepływ masowy i osiągi układu napędowego. W przypadku turbiny parowej dostępne parametry pary oraz ciśnienie wylotowe wpływają na moc na wale. Zmiany tych warunków mogą zmniejszyć dostępną moc w MW, nawet jeśli sam generator nadal pracuje w granicach swojej mocy znamionowej pod względem elektrycznym.
Chłodzenie generatora stanowi odrębną kwestię. Temperatura i przepływ czynnika chłodzącego oraz określony układ chłodzenia wpływają na zdolność maszyny do odprowadzania ciepła. Praca w warunkach wykraczających poza te, dla których określono moc znamionową, może wymagać obniżenia mocy wyjściowej lub zastosowania innych ograniczeń eksploatacyjnych.
Znaczenie ma również czas pracy. Moc znamionowa do pracy ciągłej, krótkotrwałe przeciążenie i odpowiedź przejściowa to różne parametry. Wymagany tryb pracy należy ocenić w odniesieniu do czasu i warunków określonych przez producenta, zamiast zakładać, że możliwości chwilowe pozwalają na normalną eksploatację.
Zacznij od określenia zakresu pracy wymaganego przez system elektryczny, a nie tylko szczytowego zapotrzebowania na moc w MW. Określ wymaganą moc czynną i bierną w odpowiednim punkcie przyłączenia dla normalnych warunków pracy, w tym przy małym obciążeniu i dużym zapotrzebowaniu na moc bierną. Następnie porównaj te punkty z krzywą zdolności generatora, uwzględniając urządzenia elektryczne znajdujące się między generatorem a tym punktem.
Przegląd techniczny powinien obejmować:
Normy IEC i IEEE dotyczące generatorów określają zasady ustalania wartości znamionowych i przeprowadzania badań, ale samo odwołanie do normy nie definiuje punktu pracy wymaganego dla konkretnego projektu. Specyfikacja powinna wskazywać obowiązującą normę oraz jasno określać tryb pracy, punkt pomiaru i warunki lokalizacji przyjęte do oceny.
SINO-QNP dostarcza turbiny i generatory jako element zintegrowanych rozwiązań w zakresie maszyn wirnikowych. Przy ocenie pakietu urządzeń celem praktycznym jest dopasowanie dostępnej mocy na wale turbiny, krzywej zdolności generatora oraz wymagań systemu elektrycznego dotyczących MW i MVAr przy tych samych warunkach pracy.
Szukaj tutaj
Zostaw wiadomość